LPG Lİ ARAÇLARDA BAKIM VE KONTROLLER NASIL OLMALIDIR ?
1-ATEŞLEME SİSTEMİNDE YAPILACAK KONTROLLER* Buji tırnak aralığı kontrol edilmelidir. Tırnak aralığı büyüdükçe yanma yeterince olmayacağından araçta yakıt sarfiyatı artar ve çekişten düşer.* Distribütör içindeki platinlerin kontak aralığı kontrol edilmelidir. Bu aralık 0.45-0.50 mm olmalıdır.* Aracın Avans Kontrolü; Avans Tabancısı ile 800-850D/Dk için 10 derece, 3000-3500 D/Dk için 27 derece olmalıdır.*-Avansın öngörülen değerde olmaması (düşük olması) durumunda; bujiler zamansız ateşleme yapacak, bu durum motorun teklemesine veya çekişten düşmesine neden olacaktır.* Avansın öngörülen değerde olmaması (yüksek olması) durumunda; bujiler motorun yanma odaları iç yüzeylerinde, silindirde subap tablalarında ve yuvalarında aşınma hatta söz edilen metal bölgelerde erime meydana gelecektir.* Ayrıca yolda LPG ile giderken motor subapları normal, benzinle giderken ise sesli yani şakırtılı çalışacaktır. Avansın düzgün bir şekilde ayarlandığı pratik olarak araç durduğu yerde araca patinaj çektirilerek anlaşılır. Bu durumda motor stop etmemelidir.* Dönüşüm öncesinde aracın bakımlarının yapılmış olması ve ayarlarının iyi olması gerekmektedir. Aracın ateşleme sistemi kontrol edilmeli, yakıt sisteminin (karbüratör temizliği) bakım ve ayarı yapılmalıdır.
2-YAKIT SİSTEMİNDE YAPILACAK KONTROLLER* Yakıt sisteminde yapılacak kontrolün başında karbüratör temizliği ve ayarı gelir.Araç benzinle çalışırken ayar yapılmalıdır. Aksi halde motor düzensiz ve tekleyerek çalışır. Montajdan önce karbüratördeki devreler ve gözenekler çok iyi bir şekilde temizlenmelidir. Daha sonra buna bağlı olarak araç benzinle çalışırken karbüratör ayarı yapılmalıdır. Bu temizlik ve ayarın gerektiği gibi yapılmaması durumunda ise motorun ihtiyaç duyduğu yakıt gerek benzin gerekse gaz pozisyonunda yeteri miktarda motora gidemeyeceğinden motorun düzensiz ve tekleyerek çalışmasına sebep olacaktır.* Yakıt sisteminde yapılacak bir diğer kontrol ise hava filitresinin kontrolü veya değişimidir. Hava filtresinin temizliğine ve zamanında değişimine uyulmazsa; motor gerek benzin ve gerekse gaz pozisyonunda sağlıklı çalışmayacak, gereğinden fazla yakıt harcayacaktır.* Ateşleme sıcaklığı benzine kıyasla LPG' de yüksektir. Ateşleme sıcaklığının yüksek ve yakıt karışımının düşük olmasından dolayı benzine nazaran LPG gaz kaçağından, yangın tehlikesi daha azdır.
3- LPG DÖNÜŞÜMÜ SONRASI ARAÇ KONTROLÜDönüşüm Sonrası İlk Kontrol* Aracınıza LPG dönüşüm sistemi montajı yapıldıktan sonra kullanılan malzemelerin ve yapılan montajın standartlara uygun olup olmadığı konusunda mutlaka MakinaMühendisleri Odasına kontrol ettirilmesi ve Montaj Tespit Raporunun alınması önerilmektedir.Dönüşüm Sonrası Periyodik BakımlarLPG dönüşüm sistemleri konu başlığında kurallara araç kullanıcısı hemen hemen her fırsatta dikkat edilmeli ve buralardan kaynaklanan sorunları hemen gidermelidir.LPG' li araçların periyodik bakımları her 10.000 kilometrede bir yaptırılmalıdır.Bu bakımlarda;* Elektrik tesisatı kontrol (özellikle kaçak akım) edilerek, baglantılarda oksitlenme olup olmadığına bakılmalı.* Buharlaştırıcıda (Regülatörde) biriken kostik ve yabancı maddeler temizlenmeli.* LPG elektro valfindeki filtre temizlenmeli.* Elekro valflerin ve buharlaştırıcı regülatörün tamir takımları gerekirse değiştirilmeli.* Ana hortum ve bağlantı bileşenlerinin durumu kontrol edilmeli.* Basınç düşürücüsünün birinci ve ikinci kademe basıncı kontrol edilmeli.* Diyafram üzerindeki basıncı karşılayan delikte kirin birikip birikmediği kontrol edilmelidir.Ayrıca aracınızı her vize işlemi öncesinde Makine Mühendisleri Odasının Kontrol Birimlerinde kontrol ettirerek Gaz Sızdırmazlık Raporunu almanız gerekmektedir.
4- DÖNÜŞÜM SONRASI SİSTEM KONTROLÜ* LPG DÖNÜŞÜMÜ (OTOGAZ DÖNÜŞÜMÜ) yapıldıktan sonra kontroller ve ayarlar yapılmalı , montajdan sonra tüm kelepçeler kontrol edilmelidir. Depoya bir miktar LPG doldurulmalı ve tüm bağlantı yerleri köpükle kontrol edilmeli bağlantı yerlerinde gaz kaçağı olup olmadığı kontrol edilmelidir. OTOGAZ TANKI doldurulduktan sonra köpükle kontrol edilmeli dolum ağzı ve dolum hattında sızıntı olup olmadığına dikkat edilmelidir.Ayrıca dolum tabancası gaz basma görevini bitirdikten sonra dolum ağzı içindeki bilyanın görevini (geri gaz kaçışısın engelleme) tam yapıp yapmadığı kontrol edilmelidir.* LPG (OTOGAZ) tankı herhangi bir sebepten dolayı boşaltılacaksa kesinlikle bu işlem kapalı ortamda yapılmamalıdır. Bu işlem açık havada ,ateş kaynaklarında uzak ,izole bir ortamda yapılmalıdır ve oldukça dikkatli davranılmalıdır.* Yakıt seçici anahtarın geçişlerde problem yaratmadığı ve LPG deposu dolum seviyesini gösterdiği görülmelidir. Her şey doğru çalıştığında arabayı benzin ile çalıştırın motorun doğru çalıştığını kontrol edin ve düğmeyi orta konuma getirerek benzin yakıtının bitmesini bekleyin. (Sadece karbüratörlü araçlarda). Bu noktada düğmeyi LPG konumuna getirin. Ayarlar düzgünse motor LPG ile çalışmaya başlayacaktır. Basınç düşürücüsüne kadar LPG hortumunun bağlantılarını kontrol edin ve LPG gaz kaçağı kontrolü yapın.Maksimum ve minumum gaz akışı ayarını yapan vidaları orta konuma getirip ,motoru çalıştırın.Kalibre yapmak için dönen makaralı sistemleri veya aracın yolda maksimum sürat yaptırarak sağlayın. Daha sonra ince ayarları aracınızı 4 gaz analiz cihazına bağlatarak yaptırın. Bütün bu ayar ve kontrollardan sonra LPG tankını doldurup tankın kapasitesinin %80 inde dolumun otomatik kesilip kesilmediğini kontrol ettirin.* LPG deposunun 30 derecelik açı ile monte edildiği kontrol edilmelidir.* Depo taşıyıcı civatalar ve depo kemeri kontrol edilmelidir.* Jikle kolu çekilerek mikserin jikle kelebeğine temas edip etmediği gözlenmelidir. (Karbüratörlü araçlar)
5- LPG YAKITLI MOTORUN BAKIMILPG yakıtı kullanan araçlara özel bir bakım ayarlama gerekmez. Periyodik bakımların zamanında ve aksatılmadan yapılması yeterlidir.
6- GAZ SİSTEMİNİN PERİYODİK BAKIMI1- LPG ana hortum ve bağlantılı bileşenlerin durumu kontrol edilir2- Basınç düşürücü OTOGAZ beyninin birinci ve ikinci kademe basınçları kontrol edilir.3- Elastik ve düşük basınçlı hortumun durumu kontrol edilir4- Elektrik sisteminin etkinliği bağlantıların oksidasyona uğramadığını kontrol edin (her 10.000 km de)5- Basınç düşürücü LPG beyninde yağ birikmiş ise boşaltılmalıdır.(Her 20.000 km de)6- Basınç düşürücü LPG beyninin parçaları orijinal yedek parça kullanarak değişimi (her 50.000 km) sağlayın, sorun meydana geldiğinde sorunun kaynağını belirlemek için motorun komple sistem kontrolü gerekir
7- ARAÇ SAHİBİNİN DİKKAT ETMESİ GEREKEN HUSUSLAR* Parçalar, yetkili servis belgesi verilmiş ve sertifikalandırılmış servislerde değiştirilmelidir. Ayrıca yetkili servis belgesi olmayan servislerde kesinlikle montajı yaptırılmamalıdır.* Gaz filtresi 10.000 Km de, buharlaştırıcı (KİT) tamir takımı 50.000 Km de bir mutlaka değiştirilmelidir. Gaz filtresi (10000 Km) ve KİT tamir takımının ömrünün bitiminde (50.000 Km) kesinlikle tazyikli hava ile temizleme yoluna gidilmemelidir. Yapılan temizleme işlemi araca ve gaz sistemine zarar vermektedir.* Araç ilk çalıştırmada ve akşam marş kapatılmadan önce 1 dk benzinle çalıştırılmalıdır.* Gazı buharlaştırmada kullanılan buharlaştırıcı (beyin) üzerinde bulunan yağ boşalma vidası haftada 1 kez açılarak buharlaştırıcıda birikmiş yağ boşaltılmalıdır.* Buharlaştırıcı üzerindeki gaz ayar vidası ile kesinlikle oynanmamalıdır. Gaz ayarı sadece mikser ayar vidasından yapılmalıdır. Yapılan ayar sonunda hala problem devam ediyorsa lütfen en yakın yetkili servisimize başvurunuz.* Tüpten yapılan dolumlarda, gaz pislikli olduğu için uzun vadede sisteme büyük zararlar vermektedir. Bu sebeple tüpten kesinlikle dolum yapılmamalıdır. Tüpten yapılan dolumlarda sistem garanti kapsamı dışındadır.* Kullanılan yakıt tankının ömrü 10 yıl olup, 10 yıl sonunda mutlaka değiştirilmelidir.* E-CE-R 67 ve TSE Belgesi olmayan cihazlar kesinlikle taktırılmamalıdır.* Teknik Belgesi alınmayan araçlar ruhsata işletilemez. İşletilme durumunda sorumluluk araç sahibi ve bu işlemi yapan muameleciye aittir.* Cihazlar imalat hatalarına karşı 2 yıl malzeme, ayrıca tüm servisler tarafından yapılan montaj 2 yıl servis garantilidir. Garanti, cihazlara araç sahibi tarafından yanlış müdahale yapılmadığı ve gazın istasyonlardan alındığı durumlar için geçerlidir. Tüpten yapılan dolumlarda, sistem garanti kapsamı dışındadır. Ayrıca elektronik aksamların garantisi, akünün normal değerinden fazla şarj edilmesi durumunda geçerli değildir.* Hava filtresi kısa aralıklarla değiştirilmelidir. Çünkü kirlenen filtreden hava geçişi azalacağından, gaz rölantiside sürekli değişir, araç teklemeye başlar ve stop edebilir.* LPG tanklarına kesinlikle doğalgaz doldurulamaz, doldurulması çok tehlikelidir.* Yukarıda belirtilen noktalara uyulduğu zaman aracınız benzinli araçlarda çok daha uzun ömürlü olmaktadır.* Lütfen otogaz sistemine ehil olmayan kişilerin (bu konuda eğitilmemiş) her ne sebep olursa olsun, otogaz sistemine müdahale etmesine izin vermeyiniz.* Unutmayın! Otogaz sistemi,kuralına göre kullanıldığında benzinli sistemlerden çok daha güvenlidir.NOT:Tüm bu müdahaleler için yeterli teknik bilgiye sahip değilseniz lütfen en yakıt OTOGAZ YETKİLİ SERVİSİNE müracat edin.
PERİYODİK BAKIMLARMontajını yaptırdığınız LPG kitinin bakım ve ayarını mutlaka yetkili servislerine yaptırınız.
* Hava filtresinin temizliği her 3000 km de
* Gaz ayarı ilk 1000 km de
* Regülatör yağ alımı ve ayarı 10.000 km
* Hava filtresinin değiştirilmesi her 10.000 km
* Buji kontrolü ve değişimi her 10.000 km
* LPG valfindeki filtrenin temizlenmesi 10.000 km
* Regülatör sökümü, temizliği ve ayarı 20.000 km
* Regülatör tamir takımı değişimi, gaz ayarı, gaz filtresi 40.000 km
2-LPG KULLANMAK ARAÇLARDA NE KADAR GÜVENLİ
Bütün dünyada otomotiv firmaları benzin için dizayn edilmiş araçlara (hiç bir modifikasyon yapmadan) fabrikasyon olarak alterrnatif yakıt kullanmak üzere LPG ve CNG kitleri takıyorlar.
FIAT TOFAS Bursa fabrikalarında ALBEA' lara LPG, ihraç DOBLO' lara CNG kiti takılıyor. Otomotiv üreticileri sonradan takılan kitlerden farklı olarak takılan LPG ve CNG kitlerinden ötürü en az 7 sene sorumluluk altına giriyorlar.
Araçlarda alternatif yakıt olarak LPG veya CNG kullanımı, otomotiv firmalarını daha sıkı testler yapmaya zorluyor.
Dolayısıyla bu kitlerin takılması ve testleri çok uzun sürüyor. Emisyon testleri, dynometrik performans testleri, çarpışma ve darbe testleri v.s.
Örneğin TOFAŞ' ta yapılan LPG' li araç testleri özet olarak şöyle:
1- Dörtlü yol similatöründe komple araç fatik (yorulma) testi-300 saat
2- Emisyon testleri 91/441/EC, 98/77EC normlarına göre
3- Güç ve moment testleri
4- Emniyet, güvenilirlik, performans ve araç kullanım testleri (60.000 km x 3 ara= 180.000 Km)
5- Komple araç çarpma testi, önden çarpma testi ve ECE 34 normuna göre arkadan çarpma testi
Ayrıca ülkemizde de uygulamada olan ECE R 67.01 sayılı Avrupa Birliği normlarına göre;
- Bir kaza anında hem benzin hemde LPG akışını kesen atalet sensörü,
- LPG tank üzerindeki multivalf üzerinde gazı akışını kesen uzaktan kumandalı ekstra bir selenoid vana,
- LPG tankı üzerindeki multivalfe entegre 27 bar basınçta açan bir emniyet valfi ile 120 derecede eriyen sigorta mühür,
- LPG tankı Bon-Fire (Yangın Testi)-LPG ile dolu tank yangına maruz bırakılarak, tank üzerindeki multivalf sayesinde tankın patlamadan basınç sıfırlanıncaya kadar dayanması test edilmektedir. Bu testi geçmeyen tank ve multivalf after markette de araçlara takılamaz (ECE R 67.01 Standardı)
- LPG tank bağlantılarını güvenilirliğinin çarpşma testleriyle onaylanması. ECE R 67.01 Normuna göre tank bağlantıları önden ve arkadan çarpmalarda 20g, yandan çarpmalarda 8g kuvvete dayanmak mecburiyetindedir.
Aşağıda gaz yakıtların fiziksel özellikleri var.
Kendi Kendine Tutuşma Sıcaklı (0º C)
HİDROJEN : 585
DOĞALGAZ : 540
LPG : 510
BENZİN : 385
Min. Tutuşma Enerjisi (MJ)
HİDROJEN : 0.02
DOĞALGAZ :0.28
LPG : 0.25
BENZİN :0.25
Max. Laminer Alev Hızı (Cm/Sn)
HİDROJEN :270
DOĞALGAZ: 38
LPG : 40
BENZİN :30
Tablodanda görüldü gibi, LPG' nin kendi kendine tutuşma sıcaklı benzinden daha yüksektir.
Uygun olmayan ateşleme avansları, yanma odasında sıcak kalmş bölgeler motorlarda erken ateşlemeye sebep olabilir.
Yukarıda görüldü gibi düşük tutuşma sıcaklı nedeniyle benzinde bu risk LPG' den daha fazladır.
3) Aracımızın lpg yakıtını nasıl hesaplarız?
Aracımızın lpg tüketimini net olarak deponuzu tamamen bitirdikten sonra gazınızı fulleyin km sıfırlayın ve gaz tekrar tamamen bitinceye kadar gaz almayın. Alınan miktarı gittiğiniz km bölün böylece net bir sonuç ortaya çıkar.
4) Aracım lpg sisteminde patlatma yapıyor ne yapmalıyım?
Aracımız lpg sisteminde patlatma yapıyor ise öncelikle bakacağımız aracımızın ateşleme sistemidir. Ateşleme sisteminde buji – buji kabloları distribitör kapağı bobinleridir. Bunların herhangi birinde eksik ateşleme yada atlatma var ise orijinal parçaları ile değiştirin.
5) Aracımızın lpg peryodik bakımları hangi aralıklarda olmalıdır?
Araclarımıza lpg takıldıktan sonra her 10000 km de bir filtre bakımları yapılmalıdır. Aksi halde araç garanti kapsamı dışı kalır. İlerleyen kmlerde daha büyük sorunlar ile karşılaşılabilir. Filtreler değişirken aracın lpg ayarları kontrol edilir,gaz sızdırmazlık kontrolü yapılır.
6) Aracımda bulunan lpg yi ruhsatımıza işletmek için hangi yolları takip etmeliyiz?
Aracınızın lpg sistemini ruhsata işletmeniz için sıra ile yapılacak olanlar.
Aracınıza ait bir lpg projeniz olması gerekir.projeler montaj yapılan firma tarafından verilmektedir. Projeden sonra yapılacak şilemler sırası ile söyledir:
- Aracınızın egzos emisyon pulu varmı yok ise ilk olarak işe bundan başlayın
- 2 adet ek-1 formu doldurun.(trafik müşavirleri)
- Sızdırmazlık raporu montaj yapılan il sınırları içinde olmalı.
- Araç muayene (tespit)
- Son işlem olarak aracınızın ruhsata bağlı olduğu şubeden ruhsatlarınızı değiştirmektir.
7) Otogaz sistemleri ne kadar güvenlidir?
Makine mühendisleri odasına kayıtlı tse belgelerine sahip olan yerlerde montaj yaptırmak kaydı ile güvenliğiniz sağlanmış olacaktır. Aracınızın depolarını fuller iken aracınızı sallamayın salladığınızda multivalf (şamandıra) arızalanma riski fazladır. Şamandıralar %80 doluma göre ayarlanmıştır. Gazı fullerken gazın dolmasına yakın şamandıranızdan ses gelecektir.Bu ses arıza sesi değildir,şamandıranın emniyete geçme sesidir.düzgün bir şekilde montaj yapıldığı takdirde benzin sisteminizden daha güvenlidir.
8) Garanti süresi ne kadardır.
Kullandığımız lpg kitlerinin garantisi 2 yıldır. Garantiler marka marka değişiklik gösterir:
9) Tehlikeli bir durum hissettiğimizde ne yapmalıyız?
Aracımızda tehlikeli bir durum hissettiğimizde aracımız sgı sistem ise kendisi gazı kesecektir ve aracınız otomatik olarak benzin ile yoluna devam edecektir. Bunun dışında karburatörlü aracımızda herhangi bir tehlike hissedersek kontağı kapatmalı aracımızın arka bölümünde bulunan lpg tankımızdaki emniyet vanalarını kapatmalıyız.
10) Aracımıza lpg sistemi taktırmadan önce hangi kontrollerden geçirmeliyim?
Araclarınıza lpg sistemi takılmadan önce motor ustalarımız tarafından kontrol edilir.Sağlıksız bir çalışma görüldüğünde aracın benzin enjeksiyon sistemlerine bakılmak üzere arıza tespit cihazına bağlanır. Kısacası aracınızın motoruna check up yapılır.
11) Hangi araçlara sıralı sistem otogaz montajı yapılmalıdır?
3-4-5-6-8 silindirli çok noktadan püskürmeli elektronik enjeksiyon sistemine sahip olan bütün araçlarımıza SGI sistem takılabilir.
0312 394 22 15
